Soorten

Hieronder een aantal soorten psoriasis:

  • Psoriasis Vulgaris of Plaque Psoriasis is de meest voorkomende vorm waaraan 85% van de patiënten lijdt. Scherp begrensde plekken, dieprode kleur en zilverachtige schilfers (huid die afschilfert). Vaak symmetrisch voorkomend. Meest voorkomende plaatsen: behaarde hoofdhuid, knieën en ellebogen. Vaak gaat deze vorm gepaard met jeuk.

    De overgrote meerderheid van de mensen met psoriasis, namelijk zo’n tachtig procent, heeft psoriasis vulgaris (‘gewone psoriasis’). Een andere benaming is plaque psoriasis, waarbij plaque het Franse woord is voor plakkaten: door samenvloeien van de psoriasisplekken kunnen grote plakkaten ontstaan.

    Kenmerkend voor psoriasis vulgaris zijn de scherp begrensde rode plekken, grillig gevormd en vaak bedekt met zilverachtige schilfers. Voorzichtig krabben over de schilfers maakt de kleur witter. Dit wordt ook wel het kaarsvetfenomeen genoemd.

    De plekken variëren in grootte en kunnen overal op de huid voorkomen, maar er is wel degelijk sprake van voorkeursplaatsen: de strekzijden van de ellebogen en de knieën, de onderrug en het behaarde hoofd, vooral langs de haargrens. Psoriasis in het gezicht is een zeldzaamheid. Vaak komen de plekken symmetrisch voor: dan is bijvoorbeeld de linkerelleboog aangedaan en laat de rechterelleboog hetzelfde beeld zien.

  • Psoriasis Guttatta komt bij ongeveer 10% van de patiënten voor. Typisch voor deze vorm zijn de vele, kleine, ronde en roodroze plekjes verspreid over het lichaam, vooral op de romp: voornamelijk onderbuik en lage rug, de ledematen, borstomtrek, maar ook op de hoofdhuid en de oren. Dit type van psoriasis kan de uiting zijn van een al bestaande chronische plaque psoriasis.

    Psoriasis guttata verwijst naar het Latijnse woord gutta, dat druppel betekent. Het gaat hier dan ook om heel kleine, druppelgrote psoriasisplekken, die op het hele lichaam kunnen opduiken. 

    Een kleine 2% van de mensen met psoriasis krijgt psoriasis guttata. Deze vorm komt vooral bij kinderen en jongvolwassenen voor na een infectie en voor veel mensen is het de eerste kennismaking met de huidaandoening. Psoriasis guttata kan heel plotseling opkomen: in enkele dagen tot weken ontstaat een uitslag van rode plekjes. Deze ‘uitslag’ wordt uitgelokt door een zogenaamde omgevingsfactor. Meestal gaat het om een – bacteriële – streptokokkeninfectie, opgelopen in de vorm van bijvoorbeeld een keelontsteking of ontstoken amandelen. Doorgaans gaat deze vorm van psoriasis na drie tot vier maanden vanzelf weer weg (na behandeling van de ontsteking). Maar als u bijvoorbeeld wederom een keelontsteking krijgt, is de kans groot dat ook de psoriasis guttata weer de kop opsteekt en de aandoening chronisch wordt. Bij ongeveer een derde van de mensen gaat de psoriasis guttata na verloop van tijd over in de ‘gewone’ plaque psoriasis oftewel psoriasis vulgaris.

  • Psoriasis Pustulosa treft minder dan 3% van de patiënten. Deze bijzondere vorm van psoriasis kenmerkt zich door kleine met etter gevulde blaasjes. De aandoening manifesteert zich vaak op de handpalmen/voetzolen of op de vinger- of teentoppen.

  • Erythrodermische Psoriasis is een zeldzame acute aanval waarbij de psoriasis zich over heel het lichaam uitspreidt. Opname in het ziekenhuis is hier soms vereist. Uitgebreide psoriasis over het hele lichaam noemen we erythrodermie. Hierbij is sprake van roodheid en schilfering van top tot teen. Vaak is meer dan negentig procent van het lichaam aangedaan. De patiënt voelt zich behoorlijk beroerd, heeft last van koude rillingen en veel jeuk. Gelukkig komt deze ernstige vorm niet vaak voor. Bij de helft van de patiënten is er sprake van opvlamming van een al bestaande huidaandoening, zoals psoriasis of eczeem. In de andere helft van de gevallen zit iemand ineens van top tot teen onder. De oorzaak kan dan een geneesmiddel zijn dat een allergische reactie uitlokt, zoals bepaalde antibiotica of medicijnen tegen hoge bloeddruk, epilepsie of hartklachten. In dat geval moet de patiënt met het geneesmiddel stoppen.

  • Psoriasis Inversa is een vorm van psoriasis die voorkomt in de lichaamsplooien (ellebogen, knieën, oksels, streek rond de navel, bilnaad etc.).

    De meest voorkomende vorm van psoriasis is psoriasis vulgaris. Vulgaris is afgeleid van het Latijnse vulgo, wat normaal betekent. Psoriasis inversa betekent omgekeerde psoriasis. Zitten de plekken bij ‘gewone’ psoriasis voornamelijk op de strekzijden van knieën en ellebogen, psoriasis inversa komt voor in huidplooien als oksels en knieholten, maar ook in de bilnaad, onder de borsten, in de liezen en de plooi achter de oren. Er is geen sprake van een ander soort psoriasis, maar van ‘gewone’ psoriasis op lastige plaatsen. 

    Psoriasis inversa schilfert meestal niet. Het gaat om rozerode glanzende plekken die meestal niet verdikt maar wel scherp begrensd zijn. Het ontbreken van schilfers komt doordat de huid in de plooien veel vochtiger is. De plekken ontstaan doordat de huiddelen over elkaar heen schuiven en door de warmte in de huidplooien. Psoriasis inversa voelt vaak onaangenaam aan: de plekken kunnen behoorlijk schrijnen en jeuken. Vaak treden ook pijnlijke kloven op, vooral in de bilnaad.

    Psoriasis inversa kan spontaan ontstaan bij iemand met psoriasis, maar kan ook het gevolg zijn van bijvoorbeeld een schimmelinfectie op een bepaalde plaats. Soms wordt deze vorm van psoriasis verward met zogenaamde ‘smetplekken’ of eczeem. Als de psoriasis op de penis of schaamlippen zit, verwarren mensen dit soms met een geslachtsziekte.

  • Psoriasis Capitis psoriasis op het behaarde hoofd. Dit lijkt soms op ‘roos’ (seborrhoisch eczeem), maar de hoofdhuid is vaak veel roder en schilfert veel sterker dan bij seborrhoisch eczeem. Ruim de helft van de mensen met psoriasis krijgt ook plekken op het behaarde hoofd, vooral langs de haargrens. Hoewel deze vorm vaak als onderdeel van psoriasis vulgaris oftewel ‘gewone’ psoriasis wordt gezien, is er ook een aparte naam voor: psoriasis capitis (caput = hoofd). Er kan sprake zijn van kleine plekjes maar ook van grote verdikte plakkaten. Vervelend is dat de plekken meestal met een overmatige schilfering gepaard gaan, die vooral in donker haar en op donkere kleding goed zichtbaar is. Is de behaarde hoofdhuid zeer ernstig aangedaan, dan kan er bij hoge uitzondering ook haaruitval optreden. Na een goede behandeling komen de haren gelukkig gewoon weer terug.

  • Psoriasis Unguum hierbij zijn de de nagels van vingers en tenen aangedaan. Kenmerkend zijn kleine putjes in de nagel. Bij ernstigere vormen ontstaat er ook een dikke eeltlaag onder de nagel die de nagelplaat optilt.

  • Artritis Psoriatica is de artritis vorm van psoriasis. Bij alle beschreven vormen van psoriasis kunnen ook klachten ontstaan van pijnlijke ontstoken gewrichten.

    Bij psoriasis denkt iedereen meteen aan een problematische huid. Maar er bestaat ook een variant waarbij de gewrichten worden aangetast: artritis psoriatica (AP). Bij naar schatting 25-30% van de mensen met psoriasis aan de huid openbaart zich deze reumatische aandoening, hoewel AP ook voorkomt zonder dat de huid is aangedaan.

    Bij AP is er sprake van gewrichtsontstekingen die gepaard gaan met pijn, zwelling en stijfheid. De klachten lijken op die bij reumatoïde artritis (RA). Toch zijn er duidelijke verschillen. Zo ontsteken bij AP meestal alleen enkele kleine gewrichten, zoals die van de handen en voeten, terwijl bij RA ook de andere gewrichten kunnen worden aangetast. Meestal kent AP een wat milder verloop, maar worden – anders dan bij RA – ook de eindgewrichten van de vingers, de vingertoppen, aangetast. De kleine gewrichten zwellen op, waardoor de tenen of vingers de vorm van een worstje krijgen. Op den duur kunnen bot en kraakbeen beschadigd raken, waardoor er vergroeiingen ontstaan en de bewegingsbeperkingen blijvend worden. Kenmerkend voor ontstekingen is, naast pijn, ook chronische vermoeidheid en een gevoel van lusteloosheid. Slapeloosheid is daarvan vaak het gevolg. Genezing is niet mogelijk, wel kan op tijd behandelen het ziekteproces aanzienlijk afremmen.

  • Andrews Barber Bij Andrews-Barber, ook wel bekend als pustulosis palmoplantaris, heeft de door jeuk en branderigheid getroffen patiënt last van pustels (pus bevattende blazen of puistjes) op handpalmen en voetzolen. De pus bevat geen bacteriën, dus de aandoening is niet besmettelijk. Na verloop van tijd drogen de pustels uit en worden zij geel- tot donkerbruin. De huid rondom de pustels is rood en schilferig. De aandoening kan zeer pijnlijk zijn (kloven) en gepaard gaan met sterke eeltvorming.

 

Er is een Forum om gebruikerservaringen met de verschillende soorten psoriasis te inventariseren en te bediscussiëren.

 

Afdrukken E-mailadres