Uitwendige behandelingen

Vaak is het een kwestie van uitproberen welke zalfbehandeling het meest geschikt is. Dit moet altijd onder begeleiding van een dermatoloog. Hieronder een korte uitleg over verschillende zalven:

 

Corticosteroïden ('hormooncrèmes')

De ontdekking van corticosteroïden aan het begin van de jaren vijftig is een belangrijke ontwikkeling geweest in de behandeling van psoriasis. Ze zijn gemakkelijk toepasbaar en bovendien kleur- en reukloos. Corticosteroïden worden, als dermatocorticosteroïd, het meest toegepast bij lokale behandelingen. De stoffen zijn afgeleid van het atuurlijke hormoon van de bijnierschors en zorgen voor een onstekingsremming en afname van de dikte van de psoriasisplekken. Vaak lukt het om met sterke corticosteroïden de huid vrijwel geheel rustig te krijgen.

Dermatocorticosteroïden zijn onderverdeeld in de klassen 1 tot en met 4.

In klasse 1 is de sterkte van de werkzame stof het laagst, in klasse 4 het hoogst. Bij psoriasis worden meestal dermatocorticosteroïden uit de hogere klassen (3 en 4) gebruikt, waarbij de arts onder andere rekening houdt met de leeftijd van de patiënt en de plaats van de plekken.

Er zijn corticosteroïd zalven (voor ’s avonds), crèmes en emulsies (voor overdag) en lotions (voor het behaarde hoofd). Tevens is voor psoriasis van het behaarde hoofd een corticosteroïd bevattende shampoo beschikbaar. Deze wordt na 15 minuten intrekken op droog haar als een shampoo uitgewassen.

Zalven zijn vet en daardoor wellicht minder aangenaam in het gebruik, maar zeer effectief.

Crèmes werken meestal minder goed maar trekken sneller in en zijn daardoor prettiger in het gebruik. Lotions zijn vloeibaar en geschikt voor de hoofdhuid.


Nadelen van corticosteroïd therapie: na langdurig gebruik hebben corticosteroïden minder effect en kan de huid dunner worden. Ook kan de huid dan gevoeliger worden en kleine rode vaatverwijdingen (couperose) gaan vertonen. Verder kunnen haren harder gaan groeien. Een sterk dermatocorticosteroïd, in combinatie met veelvuldig smeren, geeft meer kans op bijwerkingen dan bijvoorbeeld een klasse 1-dermatocorticosteroïd. Een dunne huid kan zich meestal nog wel herstellen, maar na maanden tot jaren dagelijks gebruik kan de schade onherstelbaar zijn. Lokale (plaatselijke) bijwerkingen, zoals het dunner worden van de huid, zijn te voorkomen door (in de onderhoudsfase) niet dagelijks te smeren. Doordat de dermatocorticosteroïden tevens in het bloed terechtkomen, kunnen ook elders in het lichaam bijwerkingen optreden, zoals zwelling van het gezicht, botbreuken en groeiremming (bij kinderen).

Bij volwassenen treden deze bijwerkingen bijna nooit op.

Omdat dermatocorticosteroïden ook bij het ongeboren kind terecht kunnen komen, moeten zwangere vrouwen zich beperken tot het gebruik van klasse 1- of 2-middelen en alleen kortdurend smeren, op kleine oppervlakken.

Dermatocorticosteroïden mogen niet op de oogleden worden aangebracht.

 

Calcipotriol en calcitriol

Sinds enige tijd zijn calcipotriol en calcitriol (Silkis®) op de markt. Het zijn derivaten van Vitamine D3. Het werkingsmechanisme is nog niet geheel opgehelderd, maar waarschijnlijk vindt een remming plaats van de aanmaak van huidcellen en ontwikkelen de huidcellen die wel ontstaan zich beter.
Het kan gebruikt worden voor alle vormen van psoriasis, maar is vooral succesvol bij psoriasis vulgaris en psoriasis van het behaarde hoofd.
Calcipotriol is verkrijgbaar in crème en een lotion. Daarnaast is het samen met het dermatocorticosteroïd betamethason beschikbaar in een combinatiepreparaat (Dovobet gel®), als zalf, gel en schuim (voor op het behaarde hoofd). De zalf hoeft maar eenmaal daags te worden aangebracht op de psoriasisplekken.
Calcitriol is alleen beschikbaar als zalf kan bovendien worden toegepast bij psoriasis in het gelaat.
Zowel Calcitriol en Calcipotriol kunnen goed gecombineerd worden met andere behandelingen zoals behandeling met hormoonzalven of lichttherapie.

 

Ditranol

Al sinds het begin van de vorige eeuw is ditranol een zeer effectief middel bij psoriasis. Ditranol (ook wel anthraline of cignoline genoemd) is een synthetische (nagemaakte) stof.

Ditranol remt de celgroei, en heeft effect op de uitrijping van de hoorncellen en de ontstekingsactiviteit in de huid. Bovendien zorgt het voor het loslaten van de schilfers van de hoornlaag.

Het is verkrijgbaar in creme, zalf, gel en pasta met verschillende concentraties (van 0,05% tot 3%). Over het algemeen wordt begonnen met een lage concentratie en wordt deze naar behoefte langzaam verhoogd, dit om irritatie te vermijden. Het kan gebruikt worden bij alle vormen van psoriasis, inclusief die van het behaarde hoofd behalve bij acute psoriasis.

Nadelen: irritatie van de huid. Paars/bruine vlekken op de huid (ook haren en nagels) (tijdelijk) en de onuitwasbare vlekken in kleding, beddengoed en meubilair (permanent).

 

Salicylzuur

Vaak is er bij psoriasis sprake van een dikke, witte, aan de huid vastzittende schilfering. Het aanbrengen van genezende zalven bovenop de schilfers heeft geen zin omdat het werkend bestanddeel dan niet tot de huidcellen waar het zijn taak moet uitvoeren kan doordringen. Daarom is het verstandig om, als er veel schilfers op de huid zitten, deze voordat de werkzame zalf wordt aangebracht, los te weken met een zalf die salicylzuur bevat. Dit middel maakt huidschilfers week en zacht.

 

Teer

Teer is een goede ontstekingsremmer en kan jeuk snel doen afnemen. Teer wordt verwerkt in pasta’s, zalven, crèmes, lotions en shampoos. Bij een behandeling met teer brengt u het middel een of meerdere malen per dag aan op de psoriasisplekken. Dit geldt uiteraard niet voor de teershampoo: daarmee kunt u gewoon uw haar wassen, volgens voorschrift van de arts.

Bekende bijwerkingen van teer zijn huidirritatie (roodheid, puskopjes en een branderig gevoel) en het gevoeliger worden van de huid voor licht (pas op voor verbranding door de zon, ook achter glas). Ook is de geur onaangenaam. Verder maakt teer vlekken op de huid, de kleding en het beddengoed. Onduidelijk is nog of langdurig gebruik van teer het risico op kanker kan vergroten.

 

 

Afdrukken E-mailadres