fbpx

Biologicals en Biosimilars

Sinds 2005 zijn er nieuwe systemische geneesmiddelen beschikbaar voor de behandeling van psoriasis (vulgaris) en artritis psoriatica. Deze middelen worden aangeduid met de term “biologicals”. Biologicals zijn gemodificeerde eiwitten die speciaal zijn ontwikkeld om bepaalde immunologische processen in het lichaam te beïnvloeden die een ziekte (mede) veroorzaken. Zo zijn er biologicals die een of meerdere ontstekingsbevorderende moleculen bij psoriasis afremmen.

Biologicals vormen een groep van gemodificeerde eiwitten die speciaal zijn ontwikkeld om de immunologische processen in het lichaam die psoriasis veroorzaken te beïnvloeden. Biologicals kunnen psoriasis niet genezen, maar kunnen wel de symptomen van psoriasis onderdrukken.

De naam biologicals is afgeleid van de manier waarop deze nieuwe geneesmiddelen worden geproduceerd. De term biological is opgebouwd uit de woorden “bio” en “logical”. De term “bio” heeft betrekking op het productieproces, want de biologicals worden namelijk geproduceerd in (biologische) zoogdiercellen door middel van recombinante technieken. De term “logical” komt voort uit het feit dat deze middelen speciaal zijn ontwikkeld en via een logisch werkingsmechanisme te functioneren.

consultkaart
Op het moment dat een patent voor een biological verloopt, mogen andere fabrikanten het middel namaken en heet het een biosimilar. In feite gaat het om dezelfde middelen, met dezelfde werkzame stoffen. Toch zijn biologicals en biosimilars niet volledig identiek. Daarom moet ook iedere biosimilar apart worden beoordeeld op effectiviteit en veiligheid. 

Lees hier het interview met Dermatoloog Martijn van Doorn over Biosimilars

Een diverse groep nieuwe middelen

De biologicals en biosimilars die in Nederland zijn geregistreerd voor de behandeling van psoriasis vulgaris en/of artritis psoriatica zijn onder te verdelen in de volgende groepen:

  1. TNF-alfaremmers: adalimumab, certolizumab pegol, etanercept, golimumab en infliximab. Adalimumab, etanercept, certolizumab pegol en infliximab zijn behalve voor de behandeling van psoriasis vulgaris ook geregistreerd voor de behandeling van artritis psoriatica. Golimumab wordt alleen bij artritis psoriatica voorgeschreven.

  2. Interleukine-12 & -23-remmer: ustekinumab. Wordt voorgeschreven bij psoriasis vulgaris en artritis psoriatica.

  3. Interleukine-17-remmers: brodalumab, ixekizumab en secukinumab. Brodalumab en ixekizumab worden voorgeschreven bij psoriasis vulgaris. Secukinumab wordt ingezet bij zowel psoriasis vulgaris als actieve artritis psoriatica.

  4. Interleukine-23-remmers: guselkumab en risankizumab. Guselkumab wordt voorgeschreven voor de behandeling van psoriasis vulgaris en actieve artritis psoriatica, risankizumab alleen bij psoriasis vulgaris.

  5. T-lymfocytenremmer: abatacept. Deze biological wordt voorgeschreven bij actieve artritis psoriatica.

TNF-alfa remmers

Het eiwit TNF-alfa (tumor-necrose-factor-alfa) speelt een belangrijke rol bij het op gang brengen en onderhouden van ontstekingen. Het remmen van TNF-alfa heeft dan ook een gunstige invloed op de ontstekingsreactie in de huid.

 

 

Wie komt er in aanmerking voor een biological/biosimilar?

Mede vanwege de hoge kosten komen alleen mensen met matige tot ernstige psoriasis of artritis psoriatica in aanmerking voor een behandeling met een biological of biosimilar. Bovendien moeten zij eerder zonder succes behandeld zijn met methotrexaat, ciclosporine of UVB-/PUVA-lichttherapie, of deze behandelingen niet kunnen verdragen.

Er is sprake van matige tot ernstige psoriasis bij een PASI (Psoriasis Area and Severity Index) score ≥ 10 of een PASI-score ≥ 8 en een SKINDEX-29-score > 35.


Bijwerkingen

Zoals alle geneesmiddelen kunnen ook biologicals en biosimilars bijwerkingen geven. De meeste bijwerkingen zijn mild tot matig, maar er kunnen ook ernstige bijwerkingen optreden, die behandeling vereisen. De bijwerkingen verschillen per groep biologicals, al zijn er ook bijwerkingen die bij alle biologicals kunnen voorkomen. Bijwerkingen die zeer vaak optreden (> 1/10 patiënten) zijn: griepachtige verschijnselen, infecties (veelal van de bovenste luchtwegen) en reacties op de injectieplaats. De bijwerkingen op de lange termijn zijn nog niet bekend. Zo is vooralsnog onduidelijk of biologicals op den duur het risico op kanker vergroten.

 

Consultkaart

Het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten heeft een consultkaart ontwikkeld waarop de biologicals en biosimilars (evenals het systemische middel apremilast) zijn opgenomen die in 2017 beschikbaar waren. Nieuwere middelen zijn nog niet vermeld. Zie: consultkaart matig tot ernstige psoriasis.

Consultkaart logo.

 

Afdrukken